Pensioengat: zo bereken en vul je het aan

Wat is een pensioengat?

Een pensioengat is het verschil tussen het inkomen dat je na je pensioendatum krijgt en het inkomen dat je nodig hebt.

Je pensioen komt uit drie bronnen:

• AOW van de overheid
• Werkgeverspensioen dat je opbouwt via je baan
• Wat je zelf regelt, bijvoorbeeld met een lijfrente

Zijn die drie samen minder dan je uitgaven? Dan heb je een tekort.

Steeds meer mensen hebben een pensioengat. Dat komt doordat we in verhouding tot ons inkomen te weinig opbouwen. Meestal is het goed op te lossen, zolang je er op tijd bij bent.

Let op: er zijn twee pensioengaten

Hier gaat het vaak mis. De term pensioengat wordt voor twee verschillende dingen gebruikt.

	Je werkelijke pensioengat	Je fiscale pensioentekort
Wat het is	Wat je tekortkomt om van te leven	Wat je met aftrek mag inleggen
Hoe je het berekent	Mijnpensioenoverzicht.nl plus je eigen begroting	Je jaarruimte en reserveringsruimte
Waar het over gaat	Je inkomen later	Je belastingvoordeel nu

Je kunt een fors werkelijk gat hebben en toch geen jaarruimte. Dat komt doordat je gat in het verleden is ontstaan, terwijl de jaarruimte naar je recente inkomen kijkt.

Andersom kan ook. Je bouwde vroeger veel op, maar hebt nu toch ruimte om af te trekken.

Bereken ze dus allebei. Het eerste zegt of je iets moet doen. Het tweede zegt hoeveel je fiscaal voordelig mag inleggen.

Hoe bereken je je werkelijke pensioengat?

In drie stappen.

Stap 1. Kijk wat je krijgt

Log met DigiD in op mijnpensioenoverzicht.nl. Daar staan je AOW en al je opgebouwde pensioen bij elkaar, bruto en netto per maand.

Stap 2. Bepaal wat je nodig hebt

Pak je huidige uitgaven. Haal eraf wat straks wegvalt: pensioenpremie, reiskosten, een afgeloste hypotheek. Tel erbij op wat erbij komt: zorgkosten, reizen, hobby’s.

Stap 3. Trek het van elkaar af

Wat je nodig hebt, min wat je krijgt. Dat verschil is je pensioengat per maand.

Rekenvoorbeeld

	Per maand
Wat je straks nodig hebt	2.700 euro
Wat je volgens mijnpensioenoverzicht.nl krijgt	2.300 euro
Je pensioengat	400 euro

Vierhonderd euro per maand lijkt te overzien. Over twintig jaar pensioen is het 96.000 euro.

Drie dingen die je makkelijk vergeet

• Tel je eigen vermogen mee. Spaargeld, beleggingen en de overwaarde van je huis horen bij het plaatje, ook al staan ze niet op mijnpensioenoverzicht.nl.
• Reken netto. Over je pensioen betaal je belasting, maar vanaf je AOW leeftijd val je in een lager tarief in de eerste schijf.
• Houd rekening met inflatie. Een bedrag dat vandaag genoeg lijkt, koopt over twintig jaar minder.

Weet je niet waar je op moet mikken? Lees dan hoeveel pensioen heb ik nodig.

Hoe ontstaat een pensioengat?

Bijna altijd door een periode waarin je weinig of geen pensioen opbouwde.

• Sobere regeling. Je werkgever bouwt weinig voor je op.
• Hoog salaris. Je verdient goed, maar je opbouw blijft daarbij achter.
• Zelfstandig gewerkt. Zonder pensioenregeling bouw je niets op.
• Deeltijd gewerkt. Minder uren betekent minder opbouw.
• Baanwissel. Je zat er even tussenuit.
• Werkgever zonder regeling. Die bestaan nog steeds.
• Scheiding. Je pensioen is verdeeld. Lees hoe dat werkt bij verdeling pensioen bij scheiding.

Ook jaren in het buitenland tellen mee. Voor elk jaar dat je niet in Nederland woonde, mis je ongeveer 2 procent AOW.

Klopt de vuistregel van 70 procent nog?

Nee. En de variant van 75 procent die je ook vaak ziet, klopt net zo min.

Drie redenen:

• Het is een bruto getal. Wat je werkelijk merkt is je netto inkomen.
• De regel komt uit de tijd van eindloonregelingen. Toen telde je laatste salaris. Die regelingen bestaan vrijwel niet meer, bijna iedereen bouwt nu op over het gemiddelde van alle jaren.
• Het zegt niets over jou. Met een afgeloste hypotheek heb je misschien genoeg aan 55 procent. Blijf je huren, dan kom je met 80 procent nog tekort.

Gebruik de vuistregel hooguit als eerste indruk, nooit als antwoord.

Hoe bereken je je jaarruimte?

Met een vaste formule van de Belastingdienst. Je jaarruimte voor 2026 hangt af van je inkomen en pensioenopbouw in 2025.

Jaarruimte = 30 procent van je premiegrondslag, min je pensioenpremie

Je premiegrondslag is je inkomen min de AOW franchise. Bouw je geen pensioen op via een werkgever, dan trek je niets af en is je jaarruimte dus de volle 30 procent.

Bedragen 2026

Onderdeel	Bedrag
AOW franchise	19.172 euro
Maximaal inkomen dat meetelt	137.800 euro
Opbouwpercentage	30 procent
Maximale jaarruimte	35.589 euro
Maximale reserveringsruimte	42.753 euro

Voorbeeld werknemer

Je verdiende in 2025 60.000 euro, je pensioenpremie was 7.500 euro.

Stap	Bedrag
Inkomen min AOW franchise	60.000 min 19.172 = 40.828 euro
Daarvan 30 procent	12.248 euro
Min je pensioenpremie	12.248 min 7.500
Je jaarruimte	4.748 euro

Voorbeeld zzp’er

Je winst was 50.000 euro en je bouwt geen pensioen op.

Stap	Bedrag
Winst min AOW franchise	50.000 min 19.172 = 30.828 euro
Daarvan 30 procent	9.248 euro

Reken je uitkomst na met het Hulpmiddel lijfrentepremie van de Belastingdienst. Dat is de enige berekening waar je je op kunt beroepen.

Werk je voor jezelf? Lees dan ook Pensioen opbouwen als zzp’er.

• Let op: door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel kan de berekening in jouw geval afwijken. Laat je voorrekenen wat jouw jaarruimte precies is.

Wat is reserveringsruimte?

Reserveringsruimte is jaarruimte die je eerder niet hebt gebruikt en alsnog mag inzetten. Je mag tien jaar terugkijken.

In je reserveringsruimte van 2026 vallen de niet gebruikte jaarruimtes van 2016 tot en met 2025. In 2027 vervalt wat er van 2016 nog openstond.

Gebruik altijd eerst je reserveringsruimte. Zo voorkom je dat het oudste jaar verloopt terwijl je het nog had kunnen benutten.

Hoe vul je een pensioengat aan?

Vier routes, met elk een ander belastingvoordeel en een andere mate van vrijheid.

Route	Belastingvoordeel	Kom je er nog bij?
Lijfrente of banksparen	Aftrek in box 1, tot je jaarruimte	Nee, vast tot je pensioendatum
Extra opbouw via je werkgever	Gaat van je bruto loon af	Nee
Zelf sparen of beleggen in box 3	Geen aftrek	Ja, altijd
Langer of meer werken	Niet van toepassing	Niet van toepassing

• Lijfrente of banksparen. Je legt in tot je jaarruimte en trekt dat af. De uitkering is later belast. Bereken wat dit oplevert bij lijfrente berekenen.

• Extra opbouw via je werkgever. Sommige regelingen laten je bijstorten of hebben een excedentregeling. Lees meer bij extra pensioen opbouwen via je werkgever.

• Zelf sparen of beleggen. Geen aftrek, maar je komt er wel bij wanneer je wilt. Boven de vrijstelling betaal je vermogensbelasting.

• Langer of meer werken. Dit telt dubbel: je bouwt een jaar langer op en je hoeft er een jaar minder van te leven.

Let op de kosten. Een verschil van een half procent per jaar lijkt klein, maar over dertig jaar scheelt dat duizenden euro’s. Vergelijk dus kosten en risicoprofiel, niet alleen het verwachte rendement.

Vier dingen die vaak misgaan

1. Te laat betalen

Je mag alleen aftrekken in het jaar waarin je hebt betaald. Wil je aftrekken over 2026, dan moet het geld er in 2026 op staan. Op sommige sites lees je dat je tot 1 april van het volgende jaar de tijd hebt. Die termijn bestaat niet meer.

2. Te veel inleggen

Wat je boven je ruimte stort, mag je niet aftrekken en schuift ook niet door. De Belastingdienst kan er later rekening mee houden bij je uitkeringen, maar dat moet je zelf bijhouden.

3. Aftrekken zonder tekort

Aftrek mag alleen als je in het voorgaande jaar echt een tekort had. De formule bepaalt dat, niet je gevoel.

4. De geboortedatumgrens missen

Ben je geboren voor 1 september 1953? Dan kun je in 2026 geen jaarruimte gebruiken. Reserveringsruimte kan wel.

Wat kun je nu doen?

1. Log in op mijnpensioenoverzicht.nl en noteer je netto pensioen per maand
2. Zet daarnaast wat je straks per maand wilt uitgeven, het verschil is je werkelijke gat
3. Bereken je jaarruimte en reserveringsruimte met het Hulpmiddel lijfrentepremie
4. Kies pas daarna een product en vergelijk kosten en voorwaarden

Wij verkopen geen eigen pensioenproduct. Wil je weten welke route in jouw situatie het meeste oplevert? Dan rekenen onze adviseurs het met je door.

“Ga je verhuizen, krijg je een kind, of wissel je van baan? Dat zijn momenten waarop je even moet stilstaan bij je pensioen.”

— Pensioenexpert | Jack Borremans

Veelgestelde vragen over het pensioengat

Lees ook

• pensioensparen
• pensioen opbouwen
• wat is lijfrente

Maandelijks pensioen nieuws ontvangen van experts?